Tehlike Tanımlama Yöntemleri

Temel prensip

• Önce tehlike, sonra kime/nerede maruziyet, sonra olası sonuç.
• “Normal çalışma + arıza + bakım/temizlik + kurulum + acil durum” senaryolarını ayrı düşün.
• Sadece ekipman değil: ergonomi, kimyasal, elektrik, yangın, düşme, trafik, gürültü vb. dahil et.

1) Saha turu (walkthrough)

• İş akışını baştan sona izle; kritik noktalarda foto/not al.
• Koruyucular, bariyerler, kilitleme/etiketleme, uyarılar, düzen/temizlik kontrol et.
• Yakınından geçiş, el–kol erişimi, sıkışma noktaları gibi fiziksel temas risklerini yakala.

İpucu: Aynı hattı farklı vardiyada tekrar gez (davranış ve düzen değişebilir).

2) Çalışan görüşü

• “En tehlikeli 3 an”ı sor: bakım, ayar, sıkışma açma, malzeme taşıma vb.
• “Neyi böyle yapıyoruz?” sorusu genelde gizli tehlikeyi açığa çıkarır.
• Ramak kala örneklerini topla; mümkünse tarih/yer/iş adımı ile yaz.

3) Görev/iş adımı analizi

İşi 5–10 adıma böl ve her adımda tehlikeleri yaz:

1. Hazırlık
2. İşi yürütme
3. Kontrol/ölçüm
4. Temizlik/bakım
5. Kapanış

Bu yaklaşım, “gözden kaçan rutin” tehlikeleri yakalamada etkilidir.

4) Kontrol listeleri

• Kategori bazlı checklist kullan: elektrik, yangın, kimyasal, ergonomi, makine, yüksekte çalışma vb.
• Checklist “hatırlatıcıdır”; sahayı görmeden doldurma.
• Bulgu yazarken “kanıt” ekle: yer, ekipman no, foto, vardiya.

5) Kayıt ve olay inceleme

• Kaza/ramak kala kayıtları: tekrar eden senaryoları çıkar.
• Bakım arıza kayıtları: sık arıza = sık müdahale = artan maruziyet.
• MSDS/SDS: maruziyet yolları ve uyumsuz kimyasalları kontrol et.

6) Değişiklik kaynaklı tehlikeler

• Yeni makine, proses değişikliği, yeni kimyasal, layout değişimi
• Taşeron/ziyaretçi artışı
• Üretim hızının artması (insan–makine etkileşimi değişir)