Yangın sınıfları (A-B-C-D-F)
A sınıfı
- Katı maddeler: odun, kağıt, kumaş, plastik vb.
- Temel yaklaşım: soğutma (ısıyı düşürmek)
B sınıfı
- Yanıcı sıvılar: benzin, tiner, solvent, boya vb.
- Temel yaklaşım: boğma (oksijeni kesmek) + yüzeyi kaplama
C sınıfı
- Gaz yangınları: LPG, doğal gaz, asetilen vb.
- Temel yaklaşım: gazı kes (kaynağı kapat) + güvenli müdahale
D sınıfı
- Metal yangınları: magnezyum, sodyum, alüminyum talaşı vb.
- Temel yaklaşım: özel D tozu (metal yangını için)
F sınıfı
- Mutfak yağları: kızartma yağı vb.
- Temel yaklaşım: ıslak kimyasal (yağla reaksiyon) + boğma
Not: Elektrik kaynaklı yangın “ayrı sınıf” gibi anlatılsa da pratikte “enerjiyi kesmek” esastır.
Söndürme yöntemleri
- Su: A sınıfında soğutma için uygundur. Elektrikte ve yağda tehlikelidir.
- Köpük: B sınıfında yüzeyi kaplar, buharlaşmayı azaltır.
- CO₂: Oksijeni düşürür; elektrikli ekipmanda tercih edilebilir. Kapalı alanda boğulma riski.
- Kuru Kimyevi Toz (KKT): Çok amaçlı tipler A/B/C’de yaygındır; ortamı kirletir, görüşü düşürür.
- Islak kimyasal: F sınıfında (mutfak yağı) en doğru çözümdür.
- D tozu: D sınıfında (metal) özel tozdur; standart KKT yeterli olmayabilir.
Hızlı eşleştirme tablosu
| Sınıf |
Yanıcı madde |
Uygun söndürme (genel) |
Kaçın |
| A |
Katı (odun, kağıt) |
Su / KKT (uygun tip) / köpük |
- |
| B |
Sıvı (benzin, solvent) |
Köpük / CO₂ / KKT |
Su (yayılma riski) |
| C |
Gaz (LPG, NG) |
Kaynağı kes + KKT/CO₂ (güvenliyse) |
Gazı kesmeden müdahale |
| D |
Metal |
D sınıfı özel toz |
Su / CO₂ (uygunsuz olabilir) |
| F |
Yağ |
Islak kimyasal |
Su (sıçrama/patlama riski) |
Pratik uygulama için:
yangın söndürücü nasıl kullanılır?
Sık hatalar ve uyarılar
- Elektrik enerjisi kesilmeden “su” ile müdahale etmek.
- Yağ yangınında su kullanmak (sıçrama/alev topu riski).
- Küçük yangında bile önce “çıkış yolunu” güvenceye almadan yaklaşmak.
- CO₂’yi kapalı alanda kontrolsüz kullanmak (boğulma riski).
- Yangın büyüyorsa öncelik: tahliye + izolasyon + profesyonel müdahale.
Tahliye düzeni:
tahliye planı